Hordhac siigada

Siigaysigu waa arrin si qarsoodi ah u saameysa nolosha dad badan, gaar ahaan dhalinyarada. Waa dhibaato aan inta badan si furan looga hadlin, balse raadkeedu si qoto dheer ayuu u gaaraa maskaxda, jirka, iyo nolosha guud ee qofka. Dad badan waxay u arkaan siigaysiga wax iska caadi ah ama madadaalo ku-meel-gaar ah, hase yeeshee runta dhabta ah ee ka dambeysa waa mid ka duwan fikirkaas.

Siigaysigu ma aha oo kaliya ficil jidheed, balse waa caado maskaxeed oo si tartiib tartiib ah u noqota balwad. Marka qofku ku celceliyo, maskaxdu way la qabsataa, waxaana adkaata in laga baxo. Qofka marka hore ma dareemo wax dhib ah, balse waqti ka dib waxa bilaabma calaamado kala duwan oo saameeya caafimaadka, kalsoonida nafta, iyo jihada nolosha.

Dhibaatooyinka ka dhasha siigaysigu ma yimaadaan hal mar. Waxay u yimaadaan si tartiib ah, ilaa uu qofku is arko isagoo ka duwan sidii uu ahaan jiray. Tamartii wuu waayaa, diiraddii wuu luminayaa, xasuustiisuna way daciiftaa. Qofkaas waxa uu dareemaa in uu mashquul yahay, balse natiijo muuqata oo noloshiisa ku soo kordhaysa ma jiro.

Maskax ahaan, siigaysigu wuxuu saameeyaa sida qofku u fikiro, u go’aansado, uguna wajahayo nolosha. Qofku wuxuu bilaabaa inuu ka cararo mas’uuliyadaha, una janjeero raaxo degdeg ah. Raaxadaas degdegga ahna waa mid ku-meel-gaar ah, halka khasaaruhu yahay mid waqti dheer jira.

Jir ahaan, siigaysigu wuxuu keeni karaa daal joogto ah, tamar yari, iyo dhibaatooyin kale oo qofka ka hor istaaga inuu noqdo mid firfircoon. Qofka waxa uu dareemaa culays iyo caajis xitaa marka uusan shaqo badan qaban. Taasi waxay si toos ah u saameysaa waxbarashada, shaqada, iyo horumarka shakhsiga ah.

Sidoo kale, siigaysigu wuxuu dhaawacaa kalsoonida nafta. Qofku wuxuu dareemaa xishood, qoomamo, iyo walwal. Dareennadaas ayaa ka dhigaya mid ka fogaada dadka kale, kana baqa inuu la wadaago arrimaha nolosha. Sidaas ayay kelinimo iyo go’doon u bilaabmaan.

Qoys ahaan iyo bulsho ahaan, siigaysigu wuxuu keenaa dhibaatooyin qarsoon. Qofka ku xiran caadadan waxa ku adkaata inuu dhiso xiriir caafimaad qaba, maadaama maskaxdiisu ku mashquulsan tahay wax u gaar ah. Tani waxay saameyn ku yeelataa guurka, saaxiibtinimada, iyo wada noolaanshaha guud.

Dhalinyarada ayaa ah kuwa ugu nugul dhibaatadan. Waa da’ ay maskaxdu kobcayso, go’aamadu samaysmayaan, mustaqbalkuna dhismayo. Haddii siigaysigu ku bato da’daas, wuxuu carqaladeeyaa riyooyinka iyo yoolalka dhalinyarada, wuxuuna keenaa fashil iyo rajo beel.

Inkasta oo dhibaatadu sidaas u weyn tahay, haddana ka bixitaanku waa suurtagal. Tallaabada ugu horreysa waa faham iyo wacyigelin. Marka qofku ogaado waxa uu sameynayo iyo waxa ay ku yeelan karto noloshiisa, wuxuu helayaa fursad uu isbeddel ku sameeyo.

Qormadani waxa ay ujeedadeedu tahay in ay iftiimiso xaqiiqda dhabta ah ee ku saabsan siigaysiga, waxyeelladiisa, iyo sida looga bixi karo. Waa fariin wacyigelin ah oo ku wajahan qof walba oo doonaya nolol caafimaad leh, maskax deggan, iyo mustaqbal ifaya.

Siigaysigu waa farxad ku-meel-gaar ah, balse nolosha iyo caafimaadku waa kuwo waqti dheer jira. Fahamkaas marka la gaaro, jidka isbeddelku wuu furmaa.

Dhibaada 1aad Biyo-Bax Degdeg ah

Biyo-bax degdeg ah waa dhibaato si aamusnaan ah u saameysa rag badan.
Waa arrin keenta walwal, xishood, iyo niyad jab.
Qofka qaba mararka qaar ma hadlo.
Wuxuu ka cabsadaa in la fahmi waayo.
Ama in la yareeyo.

Biyo-bax degdeg ah micnihiisu ma aha daciifnimo.
Laakiin waa xaalad u baahan faham.
Waxay saameyn ku yeelataa kalsoonida nafta.
Waxay dhaawacdaa farxadda guurka.
Waxayna keentaa walbahaar maskaxeed.

Qofka markuu la kulmo,
wuxuu dareemaa inuusan xakameyn jirkiisa.
Taasi waxay dhalisaa cabsi.
Cabsi ah in mar kale dhacdo.
Cabsi keenta culays maskaxeed.

Culayska maskaxeed wuxuu sii xumeeyaa dhibaatada.
Walwalka iyo fikirka badan waxay kordhiyaan degdegga.
Maskaxdu marka ay mashquusho,
xakameyntu way yaraataa.
Sidaas ayay dhibaatooyinku isugu xirmaan.

Biyo-bax degdeg ah wuxuu saameeyaa xiriirka lammaanaha.
Isfaham la’aan ayaa iman karta.
Qofku wuxuu dareemaa inuu fashilmay.
Lammaanuhuna wuxuu dareemaa qanacsanaan la’aan.
Taasi waxay dhaawacdaa xiriirka.

Qaar waxay isku dayaan inay iska qariyaan.
Qaarna way iska indho-tiraan.
Laakiin iska indho-tirku xal ma keeno.
Waxay dib u dhigtaa fahamka.
Faham la’aanna dhibku wuu sii jiraa.

Biyo-bax degdeg ah wuxuu noqon karaa mid ku-meel-gaar ah.
Mararka qaar wuxuu la xiriiro daal.
Ama walwal.
Ama cabsi hore u jirtay.
Xaaladahaas fahamku waa muhiim.

Qofka marka uu fahmo xaaladdiisa,
wuxuu helayaa fursad uu ku dego.
Deganaanshuhu waa tallaabada koowaad.
Qof deggan wuu ka feejigan yahay.
Feegignaantuna waa bilowga xakameynta.

Arrintani ma aha wax lagu qoslo.
Mana aha wax lagu yareeyo.
Waa xaalad bini’aadmi.
Dad badan ayay ku dhacdaa.
Laakiin dad yar ayaa ka hadla.

Aamusnaantu dhibka ma daaweyso.
Wacyigelintu waa furaha.
Marka la fahmo waxa dhacaya,
walbahaarku wuu yaraadaa.
Yaraynta walbahaarkuna waa horumar.

Biyo-bax degdeg ah wuxuu u baahan yahay dulqaad.
Qofku waa inuu naftiisa u naxariisto.
Is-canaantu xal ma keento.
Is-fahamka ayaa xal u dhow.
Fahamku wuxuu keenaa rajo.

Rajo la’aan ayaa dhibka sii xumeysa.
Rajo yar waxay keentaa dhiirrigelin.
Dhiirrigelintu waxay dhalisaa dadaal.
Dadaalkuna wuxuu horseedaa isbeddel.
Isbeddelkaas waa suurtagal.

Qofka waa inuu ogaadaa inuusan kaligiis ahayn.
Dad kale oo badan ayaa la tacaalaya.
Qaarna way ka gudbeen.
Taasi waa fariin dhiirrigelin ah.
Waxay muujinaysaa in xal jiro.

Biyo-bax degdeg ah ma qeexo qiimaha qofka.
Ma go’aamiso raganimada.
Mana baabi’iso mustaqbalka.
Waa xaalad la fahmi karo.
La maareyn karona.

Fahamka saxda ah wuxuu yareeyaa cabsida.
Cabsida yaraata waxay kordhisaa xakameynta.
Xakameyntu waxay keentaa kalsooni.
Kalsoonidu waxay hagaajisaa xiriirka.
Xiriir wanaagsanna waa farxad.

Arrintani waxay u baahan tahay dulqaad iyo garasho.
Ma aha wax hal maalin lagu xalliyo.
Laakiin talaabo talaabo waa lagu hagaajin karaa.
Talaabada koowaad waa aqbalid.
Aqbaliddu waa bilowga bogsashada.

Dhibka 2aad Kacsi La’aan

Kacsi la’aan waa dhibaato si aamusnaan ah u saameysa rag badan.
Badanaa lama hadlo.
Badanaa waa la qariyaa.
Xishood iyo cabsi ayaa hareeya.
Laakiin dhibku wuu jiraa.

Kacsi la’aantu micnaheedu ma aha qof daciif ah.
Mana aha calaamad guuldarro nololeed.
Waa xaalad saameyn karta qof kasta.
Xilli kasta.
Da’ kasta.

Qofka marka uu la kulmo kacsi la’aan,
wuxuu dareemaa jahawareer.
Wuxuu is weydiiyaa su’aalo badan.
Su’aalo aan jawaab sahlan lahayn.
Taasi waxay keentaa walwal.

Walwalku waa cadowga koowaad.
Maskaxdu marka ay walwasho,
jirka wuu adkaadaa.
Dhiig wareeggu wuu yaraadaa.
Kacsiguna wuu adkaadaa.

Mararka qaar kacsi la’aantu waxay ka timaadaa daal.
Daal jireed.
Daal maskaxeed.
Hurdo la’aan.
Cadaadis nololeed.

Qofka marka uu ku jiro culays joogto ah,
maskaxdiisu ma nasato.
Jirkiisuna ma helo fursad uu ku dego.
Deganaan la’aantu waxay saameysaa awoodda.
Awooddu way yaraataa.

Kacsi la’aantu waxay saameysaa kalsoonida nafta.
Qofku wuxuu dareemaa hoos u dhac.
Wuxuu ka baqaa in la qiimeeyo.
Wuxuu ka baqaa in la fahmi waayo.
Cabsidaasi way dhaawacdaa.

Xiriirka lammaanaha ayaa sidoo kale saameyn kara.
Isfaham la’aan ayaa dhalan karta.
Hadallo la’aan ayaa iman karta.
Dareen la’aan ayaa bilaabmi karta.
Halkaas ayuu khilaaf ka dhashaa.

Qaar waxay u qaataan in dhibku yahay mid joogto ah.
Taasi run ma aha mar walba.
Mararka qaar waa ku-meel-gaar.
Waxayna u baahan tahay faham.
Fahamka ayaa yareeya culayska.

Kacsi la’aan waxay mararka qaar la xiriirtaa caadooyin.
Qaab nololeed aan dheellitirnayn.
Nasasho la’aan.
Walwal badan.
Iyo feejignaan la’aan.

Qofka marka uu is eedeeyo,
xaaladdu way sii adkaanaysaa.
Is-canaantu xal ma keento.
Is-fahamku waa bilow.
Bilowgaas ayaa muhiim ah.

Arrintani ma aha wax lagu qoslo.
Mana aha wax lagu yareeyo.
Waa xaalad u baahan ixtiraam.
U baahan dulqaad.
U baahan wacyigelin.

Dad badan ayaa ka soo kabtay.
Taasi waa xaqiiqo.
Waxay heleen faham.
Waxay beddeleen qaab nololeed.
Waxayna heleen degganaan.

Kacsi la’aantu ma qeexdo qofka.
Ma baabi’iso mustaqbalka.
Mana tirtirto qiimaha bini’aadamka.
Waa xaalad la maareyn karo.
Haddii si sax ah loo wajaho.

Aqbalidda dhibka waa tallaabada koowaad.
Aqbaliddu ma aha quus.
Waa faham.
Fahamku wuxuu keenaa xasilooni.
Xasiloonidu waa furaha horumar.

Marka walwalku yaraado,
jirka wuu degaa.
Marka jirku dego,
awooddu way soo hagaagtaa.
Isbeddelku wuu bilaabmaa.

Kacsi la’aan waxay u baahan tahay dulqaad.
Ma aha wax hal maalin lagu xalliyo.
Laakiin talaabo talaabo waa lagu hagaajin karaa.
Rajadu waa muhiim.
Rajadu waa nolol.

Qofku waa inuu ogaadaa inuusan kaligiis ahayn.
Taageero ayaa jirta.
Faham ayaa jira.
Xal ayaa jira.
Isbeddelna waa suurtagal.

Dhibka 3aad Indho Madow (Wareegyo Madow oo Indhaha Hoostooda ah)

Indho madow waa calaamad jidheed oo si fudud loo arki karo.
Badanaa waa waxa ugu horreeya ee muujinaya daal gudaha ah.
Qofka marka hore wuu iska indho-tiraa.
Laakiin indhuhu been ma sheegaan.
Waxay muujiyaan waxa gudaha ka jira.

Indho madow ma yimaadaan hal maalin.
Waxay ku yimaadaan waqti.
Daal joogto ah.
Hurdo la’aan.
Walwal iyo culays maskaxeed.

Marka jirku uusan helin nasasho ku filan,
dhiig wareeggu wuu daciifaa.
Tani waxay keentaa in maqaarku madoobaado.
Gaar ahaan meelaha jilicsan sida indhaha hoostooda.
Isbeddelkaasi si fudud ayuu u muuqdaa.

Siigaysiga badan iyo caadooyinka la socda
waxay keenaan daal joogto ah.
Daalkaasi ma aha mid hal mar baxa.
Waa daal ku urura jirka.
Jirkuna wuu muujinayaa.

Indho madow waxay sidoo kale la xiriiraan walwal maskaxeed.
Fikir badan.
Hurdo la’aan.
Welwel joogto ah.
Dhammaantood waxay saameeyaan indhaha.

Qofka indhihiisu madow yihiin
wuxuu u muuqdaa mid daalan xitaa marka uu nasto.
Wuxuu u muuqdaa mid aan firfircoonayn.
Tani waxay saameysaa muuqaalkiisa.
Waxayna hoos u dhigtaa kalsoonida nafta.

Mararka qaar indho madow waxay keenaan su’aalo.
“Maxaa kugu dhacay?”
“Ma huruddaa?”
Su’aalahaasi waxay xusuusinayaan qofka xaaladdiisa.
Taasi mararka qaar way ku adkaataa.

Indho madow ma aha qurux darro kaliya.
Waa fariin caafimaad.
Fariin sheegaysa in jirku daalay.
In maskaxdu nasasho u baahan tahay.
In qaab nololeed la saxayo.

Dad badan waxay isku dayaan inay qariyaan.
Waxay adeegsadaan waxyaabo daboola.
Laakiin daboolku xal ma aha.
Xalka dhabta ah waa fahamka sababta.
Sabab la’aan xal ma jiro.

Marka qofku hagaajiyo hurdada,
indhuhu way soo hagaagaan.
Marka walwalku yaraado,
midabka wuu is beddelaa.
Isbeddelku wuu muuqdaa.

Indho madow waxay qofka u diraan fariin cad.
“Jooji, naso, is daryeel.”
Haddii fariinta la dhageysto,
jirka wuu bogsadaa.
Haddii la iska indho tiro, dhibku wuu sii jiraa.

Qofka is daryeela
wuxuu arkaa isbeddel tartiib ah.
Ma aha hal maalin.
Laakiin toddobaadyo.
Isbeddelkaasi waa mid dhab ah.

Indho madow waxay sidoo kale saameeyaan sida qofka isu arko.
Marka uu is arko muraayadda,
wuxuu dareemaa daal.
Dareenkaasi wuxuu saameeyaa niyadda.
Niyaddu hoos bay u dhacdaa.

Laakiin marka la fahmo,
rajo ayaa timaadda.
Fahamku waa bilow.
Bilowgu waa isbeddel.
Isbeddelkuna waa bogsiin.

Indho madow ma aha wax joogto ah.
Waa xaalad la hagaajin karo.
Haddii jirka la siiyo xaqiisa.
Haddii maskaxda la dejiyo.
Haddii caadooyinka la saxo.

Qofka waa inuu dhegeysto jirkiisa.
Jirku mar walba wuu hadlaa.
Indhuhuna waa codkiisa.
Haddii la fahmo,
wax badan baa la badbaadin karaa

Dhibka 4aad Buurnida Wajiga oo Yaraata

Buurnida wajigu waa astaan caafimaad iyo firfircooni.
Marka ay yaraato, wajigu wuu is beddelaa.
Qofku wuxuu u muuqdaa mid daalan.
Midabku wuu yaraadaa.
Muuqaalkuna wuu qalalaa.

Yaraanshaha buurnida wajiga badanaa si tartiib ah ayuu u yimaadaa.
Ma aha wax hal maalin ku dhaca.
Waxay ka dhalataa daal joogto ah.
Hurdo la’aan.
Iyo nafaqo aan dheellitiranayn.

Marka jirku tamar ku filan waayo,
wuxuu bilaabaa inuu ka qaato meelaha kaydka ah.
Wajigu waa meel si degdeg ah u saameysanta.
Baruurtii yarayd way yaraataa.
Muruqyaduna way daciifaan.

Caadooyin keena daal joogto ah
waxay saameeyaan wejiga.
Qofku wuu shaqeeyaa,
laakiin ma nasto.
Nasasho la’aantu waa cadow.

Buurnida wajiga oo yaraata
waxay saameysaa sida qofku isu arko.
Muraayadda marka la fiiriyo,
wuxuu dareemaa isbeddel.
Isbeddelkaas mararka qaar wuu niyad jebiya.

Dadku waxay bilaabaan inay weydiiyaan.
“Ma xanuunsan tahay?”
“Ma daalan tahay?”
Su’aalahan waxay kordhiyaan welwelka.
Welwelkuna wuxuu sii xumeeyaa xaaladda.

Wajiga oo qalala
wuxuu muujinayaa culays gudaha ah.
Culays maskaxeed.
Culays jireed.
Culays waqti dheer socday.

Marka jirku helo nasasho,
wajigu wuu soo roonaadaa.
Marka hurdo la helo,
midabku wuu soo noqdaa.
Isbeddelkaasi waa calaamad wanaagsan.

Buurnida wajiga ma aha qurux keliya.
Waa fariin caafimaad.
Fariin sheegaysa in jirku u baahan yahay daryeel.
Haddii la dhageysto,
wax walba way hagaagaan.

Cunto nafaqo leh
waxay kaalin weyn ka qaadataa.
Biyo ku filan.
Nasasho joogto ah.
Deganaan maskaxeed.

Marka culeyska maskaxdu yaraado,
wajigu wuu iftiimaa.
Marka walwalku yaraado,
murqaha wajiga way nastaan.
Natiijadu way muuqataa.

Dad badan waxay isku dayaan inay qariyaan isbeddelka.
Waxay adeegsadaan qurxin.
Laakiin qurxintu xal ma aha.
Xalka dhabta ah waa daryeel gudaha ah.
Gudaha haddii la hagaajiyo, bannaankuna wuu hagaagaa.

Buurnida wajiga oo yaraata
waa digniin aan qaylo lahayn.
Digniin oranaysa:
“Naso.”
“Is daryeel.”

Qofka is daryeela
wuxuu arkaa horumar tartiib ah.
Maalmo iyo toddobaadyo.
Laakiin horumarku wuu yimaadaa.
Samir baa loo baahan yahay.

Wajiga oo soo roonaada
wuxuu kordhiyaa kalsoonida.
Kalsoonidu waxay hagaajisaa niyadda.
Niyaddu waxay saameysaa nolosha oo dhan.
Silsilad wanaagsan ayaa bilaabmata.

Buurnida wajiga oo yaraata
ma aha wax joogto ah.
Waa xaalad la hagaajin karo.
Haddii la fahmo sababta.
Haddii la qaado tallaabo.

Jirku had iyo jeer wuu hadlaa.
Wajiguna waa codkiisa.
Haddii codkaas la dhageysto,
wax badan baa la saxayaa.
Haddii la iska indho tiro, dhibku wuu sii jiraa.

dhibka 5aad Tamar iyo Adkaysi Yaraansho

Tamar yari waa calaamad qofku si degdeg ah u dareemo.
Qofku wuu toosaa, balse wuu daalan yahay.
Wuu shaqeeyaa, balse si fudud ayuu u daalaa.
Adkaysigii hore wuu yaraadaa.
Nolosha maalinlaha ahna way ku adkaataa.

Marka tamartu yaraato,
hawl walba waxay u muuqataa culays.
Waxbarasho.
Shaqo.
Xiriir bulsho.
Wax walba daal bay noqdaan.

Tamar yari badanaa si tartiib ah ayay u timaaddaa.
Ma aha wax hal mar dhaca.
Waxay ka dhalataa hurdo la’aan.
Walwal joogto ah.
Iyo nasasho aan ku filnayn.

Jirku marka uu si joogto ah u daalo,
kaydkii tamarta wuu yaraadaa.
Murqaha way daciifaan.
Neerfuhu way daalaan.
Maskaxduna way gaabisaa.

Adkaysigu waa awoodda lagu sii wado.
Marka uu yaraado,
qofku wuu joojiyaa si degdeg ah.
Wax uu bilaabay ma dhammaystiro.
Taasi waxay keentaa niyad jab.

Tamar iyo adkaysi yaraansho
waxay saameeyaan kalsoonida nafta.
Qofku wuxuu dareemaa tabar-darro.
Wuxuu is yiraahdaa “ma awoodo.”
Fikraddaasna way dhaawacdaa.

Marka tamartu yaraato,
rabitaanka waxqabad wuu hoos u dhacaa.
Qofku wuu caajisaa.
Caajisku wuxuu noqdaa caado.
Caadaduna waxay sii xoojisaa dhibka.

Tamar yari mararka qaar waxay la xiriirtaa walwal maskaxeed.
Fikir badan.
Culeys nololeed.
Welwel mustaqbal.
Dhammaantood waxay cunaan tamarta.

Qofka walwalsan ma nasto xitaa marka uu jiifo.
Maskaxdu way shaqeysaa.
Jirku nasasho ma helo.
Subaxduna daal ayay ku bilaabataa.
Wareeggu wuu sii socdaa.

Adkaysi yaraansho waxay saameysaa yoolalka.
Qofku wuu bilaabaa,
laakiin ma sii wado.
Dhiirrigelintu way yaraataa.
Guuldarrooyin yaryar ayaa bata.

Marka adkaysigu yaraado,
qofku wuu ka cararaa caqabadda.
Wuxuu raadiyaa jid fudud.
Jidka fududna badanaa xal ma aha.
Waa dib u dhac.

Tamar yari ma aha daciifnimo shakhsi ah.
Waa fariin jirka ka imanaysa.
Fariin oranaysa:
“Naso.”
“Is daryeel.”

Nasasho sax ah
waxay soo celisaa tamarta.
Hurdo joogto ah.
Cunto dheellitiran.
Dhaqdhaqaaq jidheed fudud.

Marka jirku helo waxa uu u baahan yahay,
tamartu si tartiib ah ayay u soo noqotaa.
Adkaysiguna wuu kordhaa.
Hawluhu way fududaadaan.
Qofkuna wuu firfircoonaadaa.

Isbeddelku ma yimaado hal maalin.
Laakiin wuu yimaadaa.
Maalmo iyo toddobaadyo.
Dulqaad baa loo baahan yahay.
Natiijaduna way muuqataa.

Tamar iyo adkaysi yaraansho
ma aha xaalad joogto ah.
Waa mid la hagaajin karo.
Haddii la fahmo sababta.
Haddii la qaado tallaabo.

Qofka tamartiisu soo noqoto
wuxuu dareemaa farqi.
Maskaxdu way degganaataa.
Jirkuna wuu xoogaystaa.
Nolosha oo dhan way hagaagtaa.

Jirku had iyo jeer wuu la hadlaa qofka.
Tamar yari waa codkiisa.
Haddii codkaas la dhageysto,
xaaladdu way is beddeli kartaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

dhibka 7aad Dhabar-Xanuun

Dhabar-xanuun waa dhibaato dad badan la kulmaan.
Mararka qaar si fudud ayuu u bilaabmaa.
Laakiin waqti ka dib wuu sii xoogaystaa.
Qofku marka hore wuu iska indho-tiraa.
Laakiin jirku wuu xusuustaa.

Dhabarka waa tiirka jirka.
Wuxuu qaadaa culays badan.
Marka uu daciifo, jirka oo dhan wuu saameeyaa.
Socodku wuu adkaadaa.
Fadhiguna raaxo ma noqdo.

Dhabar-xanuunku badanaa wuxuu la xiriiraa daal joogto ah.
Murqaha oo aan nasan.
Jir aan helin hurdo ku filan.
Culays maskaxeed oo joogto ah.
Dhammaantood way isku xirmaan.

Marka murqaha dhabarku daalaan,
waxay lumiyaan dabacsanaan.
Xanuun baa bilowda.
Mararka qaar waa mid khafiif ah.
Mararka qaarna wuu sii adkaadaa.

Qofka xanuunka dareema
wuxuu bilaabaa inuu ka cabsado dhaqdhaqaaq.
Wuxuu yareeyaa socodka.
Wuxuu ka baaqsadaa jimicsiga.
Taasi waxay sii xumeysaa xaaladda.

Dhabar-xanuunku wuxuu saameeyaa shaqada maalinlaha ah.
Fadhi dheer wuu dhibaa.
Taagnaansho dheer wuu daaliyaa.
Qaab kasta oo la joogo wuu dhibaa.
Raaxo la’aan joogto ah ayaa timaadda.

Xanuunka dhabarku ma aha mid jidheed oo keliya.
Wuxuu saameeyaa maskaxda.
Qofku wuu niyad jabayaa.
Wuxuu dareemaa culays.
Culayskaasi wuu sii xoojiyaa xanuunka.

Marka xanuunku soo noqnoqdo,
qofku wuxuu dareemaa tabar-darro.
Wuxuu u arkaa jirkiisa mid daalay.
Kalsoonidiisuna way hoos u dhacdaa.
Dareenkaas wuu dhibaa.

Dhabar-xanuun mararka qaar wuxuu ka yimaadaa qaab nololeed khaldan.
Fadhi badan.
Dhaqdhaqaaq yar.
Nasasho la’aan.
Isku dheelitir la’aan.

Marka jirku helo nasasho ku filan,
murqaha way soo nastaan.
Xanuunkuna wuu yaraadaa.
Nasashadu waa daawo muhiim ah.
Badanaa la iska illoobo.

Dhabar-xanuunku waa fariin jirka ka imanaysa.
Fariin oranaysa:
“Jooji culayska.”
“Naso.”
“Is daryeel.”

Qofka daryeela jirkiisa
wuxuu arkaa isbeddel tartiib ah.
Xanuunku wuu yaraadaa.
Dhaqdhaqaaqi wuu fududaadaa.
Nolosha maalinlaha ah way hagaagtaa.

Dhabar-xanuun ma aha wax joogto ah mar walba.
Waa xaalad la maareyn karo.
Haddii la fahmo sababta.
Haddii la qaado tallaabo.
Faham la’aan keliya ayaa dhibka sii haynaysa.

Marka xanuunka la fahmo,
cabsidu way yaraataa.
Marka cabsidu yaraato,
murqaha way nastaan.
Nasashaduna waa bilowga bogsashada.

Dhabarka caafimaad qaba
wuxuu ka dhigan yahay nolol fudud.
Socod fudud.
Shaqo fudud.
Niyad wanaagsan.
Wax walba way is xirmaan.

Qofku waa inuu dhegeysto jirkiisa.
Xanuunku waa cod.
Codkaas haddii la fahmo,
wax badan baa la saxayaa.
Haddii la iska indho tiro, dhibku wuu sii jiraa.

dhibka 8aad Dhibaatooyinka Neerfaha

Neerfuhu waa nidaamka gudbiya farriimaha jirka.
Waxay isku xiraan maskaxda iyo xubnaha kale.
Marka neerfuhu caafimaad qabaan,
jirka oo dhan si fiican ayuu u shaqeeyaa.
Marka ay dhibaato galaan, wax walba way saameeyaan.

Dhibaatooyinka neerfaha mararka qaar si fudud ayay u bilaabmaan.
Qofku wuu iska indho-tiraa calaamadaha hore.
Gariir yar.
Kabuubyo.
Ama dareen aan caadi ahayn.
Laakiin calaamadahani waa digniin.

Neerfaha marka ay daalaan,
farriimaha si sax ah uma gudbaan.
Jirku wuxuu bilaabaa jahawareer.
Meelaha qaar way kabuubyaan.
Meelo kalena xanuun bay yeeshaan.

Qofka qaba dhibaatooyin neerfaha
wuxuu dareemaa daal aan caadi ahayn.
Xitaa marka uusan shaqo culus qaban.
Jirku wuu tabar darreeyaa.
Maskaxduna way daashaa.

Mararka qaar neerfaha dhibaatooyinkoodu
waxay keenaan gariir gacmaha ama lugaha ah.
Gariirkaasi mararka qaar wuu yaryahay.
Mararka qaarna wuu muuqdaa.
Qofkana wuu ka welwelaa.

Dhibaatooyinka neerfaha waxay saameeyaan dareenka.
Taabasho caadi ah ayaa noqota mid xanuun leh.
Ama qofku waxba ma dareemo.
Dareen la’aantu waa khatar.
Maadaama jirku uusan digniin bixin.

Maskax ahaan, dhibaatooyinka neerfaha
waxay keenaan wareer.
Diirad la’aan.
Iyo fikir gaabis ah.
Qofku wuxuu dareemaa inuu “gaabiyay”.

Neerfaha marka ay dhibaatoobaan,
hurdo la’aan ayaa iman karta.
Qofku wuu jiifaa,
laakiin ma nasto.
Maskaxdu weli way shaqeysaa.

Hurdo la’aantu waxay sii xumeysaa xaaladda.
Neerfuhu ma helaan fursad ay ku nastaan.
Daalka ayaa is biirsada.
Calaamadaha way bataan.
Wareeg xun ayaa bilaabma.

Dhibaatooyinka neerfaha
waxay sidoo kale saameeyaan niyadda.
Qofku wuu xanaaqi karaa.
Wuu murugoon karaa.
Ama wuu walwali karaa.
Dareennadani waa natiijo, ma aha sabab kaliya.

Qofka mararka qaar ma fahmo waxa ku dhacaya.
Wuxuu dareemaa isbeddel,
laakiin ma yaqaan sababta.
Taasi waxay keentaa cabsi.
Cabsiduna waxay sii daciifisaa neerfaha.

Neerfaha daallan
waxay jidhka ka dhigaan mid aan isku dheellitirnayn.
Socodku wuu adkaadaa.
Isku-duwidda way yaraataa.
Xitaa hawlaha fudud way dhibaan.

Dhibaatooyinka neerfaha ma yimaadaan hal mar.
Waxay ku yimaadaan waqti.
Culays joogto ah.
Nasasho la’aan.
Iyo daryeel la’aan.

Qofka marka uu is daryeelo,
neerfuhu way soo hagaagaan.
Nasasho sax ah.
Deganaan maskaxeed.
Nidaam nololeed oo dheellitiran.

Neerfaha waa kuwo dareen badan.
Waxay si degdeg ah uga jawaabaan culayska.
Haddii culaysku bato, way daalaan.
Haddii culaysku yaraado, way soo kabtaan.
Tani waa xaqiiqo.

Dad badan waxay moodaan in dhibaatooyinka neerfaha
ay yihiin wax aan la hagaajin karin.
Taasi mar walba run ma aha.
Xaalado badan waa la maareyn karaa.
Faham iyo dulqaad baa loo baahan yahay.

Qofka waa inuu dhageysto jirkiisa.
Neerfuhu hadal bay leeyihiin.
Kabuubyo.
Gariir.
Xanuun.
Dhammaantood waa fariimo.

Haddii fariimahaas la iska indho tiro,
xaaladdu way sii adkaan kartaa.
Haddii la fahmo oo wax laga qabto,
neerfuhu way nasan karaan.
Bogsiin ayaa bilaabmi karta.

Dhibaatooyinka neerfaha
waxay u baahan yihiin waqti.
Ma aha wax hal maalin lagu xalliyo.
Laakiin isbeddel tartiib ah ayaa suuragal ah.
Tallaabo kasta waa muhiim.

Qofka marka uu dareemo horumar yar,
rajo ayaa timaadda.
Rajadu waxay dhiirrigelisaa daryeel.
Daryeelku wuxuu keenaa bogsiin.
Bogsiintuna waa yoolka.

Neerfaha caafimaad qaba
waxay ka dhigan yihiin nolol deggan.
Jir firfircoon.
Maskax furan.
Iyo dareen wanaagsan.
Wax walba way is xirmaan.

Neerfaha lama dayaci karo.
Waa saldhigga jirka.
Haddii la ilaaliyo,
nolosha oo dhan way hagaagtaa.
Haddii la dayaco, dhibku wuu fidaa.

dhibka 9aad Neerfaha Gacanta oo Bannaanka u Soo Baxa

Neerfaha gacanta oo bannaanka u soo baxa
waa calaamad muujinaysa daal jirka ku dhacay.
Badanaa qofku si degdeg ah ayuu u arkaa.
Xididdada gacmaha ayaa soo baxa.
Muuqaal aan caadi ahayn ayuu yeeshaa.

Marka hore qofku wuu la yaabaa.
Wuxuu is weydiiyaa sababta.
Ma aha wax hal mar dhaca.
Waa natiijo waqti dheer socotay.
Jirku wuu ka jawaabayaa xaalad gudaha ah.

Neerfaha gacanta marka ay bannaanka u soo baxaan
waxay tilmaamayaan in jirku daalay.
Biyo yari.
Nafaqo yari.
Iyo nasasho la’aan.
Dhammaantood way isku daraan.

Gacmuhu waa xubno firfircoon.
Waxay qabtaan shaqo badan.
Marka murqaha iyo neerfuhu daalaan,
xididdadu way muuqdaan.
Taasi waa digniin.

Neerfaha gacanta oo soo baxa
mararka qaar waxay la xiriiraan tamar yari.
Jirku ma hayo kayd ku filan.
Wuxuu bilaabaa inuu muujiya daal.
Gacmahana waa meesha ugu horreysa ee la arko.

Qofka xaaladdan qaba
wuxuu dareemaa tabar-darro.
Gacmaha way daciifaan.
Qabashada wax culus way adkaataa.
Xitaa hawlaha fudud way daaliyaan.

Muuqaal ahaan,
neerfaha gacanta oo soo baxa
waxay qofka ka dhigi karaan mid daalan u muuqda.
Xitaa haddii uusan jirranayn.
Taasi waxay saameyn ku yeelataa kalsoonida.

Dadku mararka qaar way weydiiyaan.
“Maxaa kugu dhacay?”
“Ma xanuunsan tahay?”
Su’aalahan waxay kordhiyaan walwalka.
Walwalkuna wuu sii xumeeyaa xaaladda.

Neerfaha gacanta oo bannaanka u soo baxa
ma aha qurux darro oo keliya.
Waa fariin caafimaad.
Fariin oranaysa:
“Jirkaagu wuu daalay.”
“Is daryeel.”

Marka jirku waayo nasasho,
dhiig wareeggu wuu is beddelaa.
Xididdadu way muuqdaan.
Muruqyaduna way daciifaan.
Isbeddelkaasi waa jawaab dabiici ah.

Qaar waxay isku dayaan inay iska indho-tiraan.
Qaarna way ka welwelaan.
Laakiin midna xal ma aha.
Xalka dhabta ah waa fahamka sababta.
Sababta la fahmo ayaa wax beddeli karta.

Neerfaha gacanta oo soo baxa
waxay mararka qaar la xiriiraan daal maskaxeed.
Maskaxda iyo jirku waa isku xiran yihiin.
Midka daala, kan kale wuu dareemaa.
Isku xirnaan buuxda ayaa jirta.

Marka maskaxdu nasato,
jirku wuu degaa.
Marka jirku dego,
neerfuhu way nastaan.
Xaaladdu si tartiib ah ayay u hagaagtaa.

Biyo ku filan
iyo cunto nafaqo leh
waxay kaalin weyn ka qaataan hagaajinta.
Jirka markuu helo waxa uu u baahan yahay,
wuxuu bilaabaa inuu is saxdo.

Nasasho joogto ah
waxay yareysaa daalka neerfaha.
Gacmaha waxay bilaabaan inay soo roonaadaan.
Xididdadu way yaraadaan.
Muuqaalku wuu hagaagaa.

Neerfaha gacanta oo soo baxa
ma aha xaalad joogto ah mar walba.
Badanaa waa mid la hagaajin karo.
Haddii la qaado tallaabooyin sax ah.
Haddii la joojiyo dayaca.

Qofka is daryeela
wuxuu arkaa isbeddel tartiib ah.
Ma aha hal maalin.
Laakiin toddobaadyo.
Isbeddelkaasi waa mid dhab ah.

Gacmaha caafimaad qaba
waxay ka dhigan yihiin awood.
Awood shaqo.
Awood nolol.
Awood is aamin.
Wax walba way is xirmaan.

Jirku had iyo jeer wuu hadlaa.
Neerfaha gacantuna waa cod ka mid ah.
Haddii codkaas la dhageysto,
wax badan baa la badbaadin karaa.
Haddii la iska indho tiro, dhibku wuu sii jiri karaa.

dhibka 10aad Timo-Daadasho

Timo-daadasho waa dhibaato si muuqata qofka u saameysa.
Waa mid si fudud loo arko.
Qofku markuu timaha arko iyagoo dhacaya,
wuxuu dareemaa welwel.
Welwelkaasna wuu sii kordhaa.

Timuhu waa astaan caafimaad iyo firfircooni.
Markay dhacaan,
waxay fariin diraan.
Fariin muujinaysa in jirku uusan ku jirin xaalad wanaagsan.
Timuhu hadal bay leeyihiin.

Timo-daadashadu badanaa si tartiib ah ayay u bilaabataa.
Hal maalin laguma wada arko.
Marka hore waa timo yar.
Kadib way bataan.
Ugu dambeyn waa la dareemaa.

Daal joogto ah
iyo nasasho la’aan
waxay saameeyaan timaha.
Jirku marka uu tamar waayo,
wuxuu joojiyaa daryeelka meelaha aan muhiimka ahayn.
Timuhu waa kuwa ugu horreeya.

Walwalka maskaxeed
waa sabab weyn oo keenta timo-daadasho.
Maskaxda marka ay buuxsanto,
jirku wuu ka jawaabaa.
Hormoonnada ayaa is beddela.
Timuhuna way daciifaan.

Hurdo la’aantu sidoo kale
waxay door weyn ku leedahay timo-daadashada.
Marka qofku seexan waayo,
jirku ma helo fursad uu ku is-hagaajiyo.
Timaha oo dib u kora way adkaataa.
Daadashaduna way sii socotaa.

Qofka timuhu ka dhacayaan
wuxuu dareemaa isbeddel muuqaal.
Wuxuu bilaabaa inuu ka walwalo sida uu u egyahay.
Kalsoonida nafta way hoos u dhacdaa.
Taasi waxay keentaa murugo.
Murugaduna way sii xumeysaa xaaladda.

Mararka qaar dadku waxay u qaataan
in timo-daadashadu tahay arrin caadi ah.
Laakiin mar walba sidaas ma aha.
Badanaa waa calaamad daryeel la’aan.
Ama culays nololeed oo badan.
Ama daal soo ururay.

Timaha marka ay daciifaan,
xididdadooduna way tabar darrayaan.
Kobacii wuu yaraadaa.
Timihii cusbaa ma baxaan.
Daadashadii horena way sii socotaa.

Timo-daadashadu ma aha wax hal dhinac ah.
Waa isku xirka jir iyo maskax.
Haddii mid la dayaco,
kan kalena wuu saameeyaa.
Isku dheelitir la’aan ayaa dhalata.

Qaar waxay isku dayaan xalal degdeg ah.
Daawooyin.
Ama waxyaabo lagu mariyo.
Laakiin iyagu kaliya ma filna.
Sababta dhabta ah waa in la fahmaa.

Marka jirku helo nasasho ku filan,
timuhu waxay helaan fursad ay ku soo roonaadaan.
Marka walwalku yaraado,
koritaanka timuhu wuu hagaagaa.
Isbeddelkaasi waa tartiib.

Timo-daadasho ma aha ceeb.
Mana aha wax lagu qoslo.
Waa xaalad u baahan faham.
U baahan dulqaad.
U baahan is-daryeel.

Qofka is daryeela
wuxuu arkaa isbeddel muddo kadib.
Timaha daadashadoodu way yaraataa.
Xooggoodu wuu soo noqdaa.
Muuqaalkuna wuu hagaagaa.
Taasi waxay kordhisaa kalsoonida.

Cunto nafaqo leh
iyo biyo ku filan
waxay kaalin weyn ka qaataan.
Jirka marka uu helo waxa uu u baahan yahay,
wuxuu bilaabaa inuu dib u dhiso.
Timuhuna waa qayb ka mid ah dib-u-dhiskaas.

Timo-daadashadu badanaa ma aha mid joogto ah.
Xaalado badan waa la hagaajin karaa.
Haddii sababta la fahmo.
Haddii culayska la yareeyo.
Haddii nasashada la kordhiyo.

Qofka waa inuu ogaadaa
in timuhu ay ka jawaabaan daryeelka guud.
Haddii jirku caafimaad qabo,
timuhuna way caafimaad qabaan.
Haddii jirku daalan yahay,
timuhuna way daciifaan.

Timaha waa muraayad yar oo caafimaadka ah.
Waxay muujiyaan waxa gudaha ka jira.
Haddii fariintooda la dhageysto,
wax badan baa la saxayaa.
Haddii la iska indho tiro, dhibku wuu sii jiraa.

Timo-daadashadu waa digniin,
ma aha dhammaad.
Digniintaas haddii la fahmo,
jidka isbeddelka wuu furmaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

dhibka 11aad Xasuus Yaraansho

Xasuustu waa awoodda maskaxda ee lagu kaydiyo laguna soo ceshado macluumaad.
Marka xasuustu daciifto,
qofku wuxuu dareemaa jahawareer.
Waxyaabo fudud ayuu illoobaa.
Magacyo, ballamo, iyo hawlo maalinle ah.

Xasuus yaraansho badanaa si tartiib ah ayay u bilaabataa.
Ma aha wax hal mar dhaca.
Marka hore waa illoobid yar.
Kadib way soo noqnoqotaa.
Ugu dambaynna qofku wuu dareemaa farqi.

Maskaxdu marka ay daasho,
xasuustu way saameysantaa.
Fikir badan.
Walwal joogto ah.
Nasasho la’aan.
Dhammaantood waxay culays saaraan maskaxda.

Hurdo la’aantu waa cadow weyn oo xasuusta ah.
Maskaxdu waxay u baahan tahay hurdo si ay u nadiifiso.
Haddii hurdadu yaraato,
macluumaadku si fiican uma kaydsamo.
Soo ceshashaduna way adkaataa.

Xasuus yaraansho waxay saameysaa waxbarashada.
Qofka wuu akhriyaa,
laakiin ma xasuusto.
Wuxuu dhageystaa,
laakiin si fudud ayuu u illoobaa.
Taasi waxay keentaa niyad jab.

Shaqada maalinlaha ahna way dhibtaa.
Hawl la bilaabay lama dhammaystiro.
Qorshayaal waa la illoobaa.
Qofku wuxuu dareemaa inuu gaabiyay.
Dareenkaas wuu culus yahay.

Xasuus yaraansho sidoo kale
waxay saameysaa kalsoonida nafta.
Qofku wuxuu ka baqaa inuu hadlo.
Wuxuu ka baqaa inuu wax illoobo.
Cabsidaasi waxay sii xumeysaa xaaladda.
Wareeg xun ayaa bilaabma.

Mararka qaar qofku wuu isku eedeeyaa.
Wuxuu is yiraahdaa: “Maxaa igu dhacay?”
Is-eedeyntu xal ma keento.
Waxay kaliya kordhisaa walwalka.
Walwalkuna waa cadow xasuusta.

Xasuus yaraansho mararka qaar
waxay la xiriirtaa daal jireed.
Jir daalan maskaxdiisu ma shaqeyso si fiican.
Maskax iyo jir waa isku xiran yihiin.
Midka daciifa, kan kalena wuu dareemaa.

Maskaxdu marka ay hesho nasasho,
waxay bilowdaa inay soo kabato.
Xasuustu si tartiib ah ayay u hagaagtaa.
Ma aha hal maalin.
Laakiin waqti ayaa wax beddela.

Xasuus yaraansho ma aha calaamad waalli.
Mana aha dhammaad.
Waa fariin.
Fariin oranaysa:
“Maskaxdu nasasho u baahan tahay.”
“Qaab nololeedka dib u eeg.”

Cunto nafaqo leh
waxay kaalin weyn ka qaadataa xasuusta.
Maskaxdu waxay u baahan tahay tamar.
Haddii tamar la’aan jirto,
hawlaheedu way gaabiyaan.
Xasuustuna way daciiftaa.

Biyo yari sidoo kale
waxay saameyn ku yeelataa xasuusta.
Maskaxdu inta badan waa biyo.
Haddii biyo yaraadaan,
shaqadeedu way gaabis noqotaa.
Illeyn biyo la’aan nolol ma jiro.

Qofka xasuustiisu daciifto
wuxuu dareemaa murugo.
Wuxuu ka walwalaa mustaqbalkiisa.
Wuxuu is weydiiyaa in xaaladdu joogto tahay.
Su’aalahan waa caadi.
Laakiin rajo ayaa jirta.

Dad badan ayaa ka soo kabtay xasuus yaraansho.
Waxay beddeleen qaab nololeed.
Waxay kordhiyeen nasashada.
Waxay yareeyeen walwalka.
Isbeddelkaasi wuu shaqeeyay.

Xasuustu waa awood la tababari karo.
Haddii la siiyo daryeel.
Haddii la siiyo waqti.
Haddii la siiyo deganaan.
Maskaxdu way la qabsataa.

Xasuus yaraansho ma qeexdo qofka.
Ma tirtirto caqliga.
Ma baabi’iso kartida.
Waa xaalad ku-meel-gaar ah mararka badan.
Xaalad la hagaajin karo.

Marka qofku fahmo waxa ku dhacaya,
cabsidu way yaraataa.
Marka cabsidu yaraato,
maskaxdu way degtaa.
Deganaanshuhu waa furaha xasuusta.

Maskax deggan
waxay si fiican u shaqeysaa.
Xasuustu way soo hagaagtaa.
Fikirku wuu caddeeyaa.
Qofkuna wuxuu dareemaa farqi.

Xasuus yaraansho waa digniin.
Digniin ku saabsan daryeel la’aan.
Haddii digniinta la dhageysto,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

Dhibka 12aad Kalsooni Nafeed oo Lunta

Kalsooni nafeed waa aasaaska qofnimada.
Waa sida uu qofku isu arko.
Waa sida uu naftiisa ugu hadlo.
Waa sida uu ula kulmo dadka kale.
Marka ay lunto, wax badan ayaa la luma.

Kalsooni luntay ma baaba’do hal mar.
Si tartiib ah ayay u yaraataa.
Qofku marka hore wuu is yareeyaa.
Kadib wuu ka shakiyayaa naftiisa.
Ugu dambaynna wuu aamusa.

Qofka kalsoonidiisu lunto
wuxuu ka baqaa hadalka.
Wuxuu ka baqaa inuu fikraddiisa muujiyo.
Wuxuu ka baqaa in la qiimeeyo.
Cabsidaasi waxay noqotaa xayndaab.

Marka qofku marar badan niyad jabo,
kalsoonidu way daciiftaa.
Marka uu isku arko inuusan xakamayn karin naftiisa,
wuxuu bilaabaa inuu is necebo.
Is-necebnaantu waa dhaawac qoto dheer.

Kalsooni luntay waxay saameysaa go’aan qaadashada.
Qofku wuu labalabeeyaa.
Go’aan walba wuu ka baqaa.
Wuxuu ka baqaa khalad.
Laakiin baqidu lafteedu waa xannib.

Qofka kalsoonidiisu yaraato
wuxuu bilaabaa isbarbardhig.
Wuxuu naftiisa la barbar dhigaa dadka kale.
Mar walbana isagaa is hoos dhigaya.
Isbarbardhiggaas wuu dhaawacaa.

Kalsooni la’aan waxay saameysaa xiriirrada.
Qofku wuu ka gaabsadaa dadka.
Wuxuu dareemaa inuusan wax ku kordhin.
Wuxuu ka baqaa in la diido.
Taasi waxay keentaa go’doon.

Mararka qaar kalsooni luntay
waxay keentaa xanaaq qarsoon.
Qofku wuu aamusan yahay.
Laakiin gudaha wuu kacsan yahay.
Dareenkaas is diidan wuu daaliyaa.

Kalsooni nafeed oo lunta
waxay sidoo kale saameysaa riyooyinka.
Qofku wuu yareeyaa yoolkiisa.
Wuxuu is yiraahdaa: “Aniga ma awoodo.”
Fikraddaasi way xaddidaa nolosha.

Marka kalsoonidu yaraato,
qofku wuu iska indho-tiraa guulihiisa.
Wax kasta oo uu qabto wuu yareeyaa.
Khalad yarna wuu weyneeyaa.
Is-miisaamid la’aan ayaa timaadda.

Kalsooni la’aan ma aha daciifnimo.
Waa xaalad maskaxeed.
Waxay ka dhalataa waayo-aragnimo.
Iyo isku dayo fashilmay.
Laakiin waa wax la beddeli karo.

Qofka marka uu fahmo
in kalsoonidu tahay wax la dhiso,
rajo ayaa timaadda.
Ma aha wax si dabiici ah uun u jira.
Waa wax la kasbado.

Kalsoonidu waxay ku bilaabataa run.
Run nafta laga sheego.
In la aqbalo meelaha daciifka ah.
Iyo meelaha xoogga leh.
Aqbaliddu waa tallaabo weyn.

Marka qofku joojiyo is canaanashada,
kalsoonidu fursad bay helaysaa.
Is-canaantu wax ma dhisto.
Is-fahamku waa bilow.
Bilowgaas ayaa muhiim ah.

Kalsooni nafeed oo soo noqota
ma timaaddo hal mar.
Waxay ku timaaddaa tallaabooyin yar yar.
Go’aan yar.
Guul yar.
Isku darkooduna waa awood.

Marka qofku arko inuu wax yar xakameyn karo,
kalsooni ayaa dhalata.
Marka kalsooni timaaddo,
dadaal ayaa kordha.
Dadaalkuna wuxuu keenaa horumar.

Kalsoonidu waxay saameysaa hadalka.
Qofka kalsoonidiisu soo noqoto
si cad ayuu u hadlaa.
Si deggan ayuu u istaagaa.
Dadka kalena way dareemaan.

Qof kalsooni leh
ma aha mid qumman.
Laakiin waa mid naftiisa aqbalay.
Aqbalaaddaas ayaa ka dhigta mid deggan.
Degganaantu waa soo jiidasho.

Kalsooni nafeed oo lunta
ma aha wax lagu ceeboobo.
Dad badan ayay ku dhacdaa.
Laakiin dad yar ayaa ka shaqeeya.
Ka shaqeynteeduna waa guul.

Marka kalsoonidu soo noqoto,
noloshu way furantaa.
Fursado ayaa muuqda.
Cabsidii way yaraataa.
Qofkuna wuxuu bilaabaa inuu naftiisa aamino.

Kalsoonidu waa saldhig.
Haddii saldhiggu adkaado,
dhismaha nolosha wuu istaagaa.
Haddii uu daciifo, wax walba way ruxmaan.
Sidaas darteed waa in la dhisaa.

Qofka kalsoonidiisu soo noqoto
wuxuu dareemaa xorriyad.
Xorriyad fikir.
Xorriyad go’aan.
Xorriyad nolol.

Kalsooni nafeed oo lunta waa digniin.
Digniin sheegaysa in nafta la dayacay.
Haddii digniinta la dhageysto,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Bogsiintuna waa suurtagal.

Dhibka 13aad Heerka Testosterone oo Hoos u Dhaca

Testosterone waa hormoon muhiim u ah jirka ragga.
Wuxuu saameeyaa awoodda jirka.
Wuxuu saameeyaa maskaxda.
Wuxuu saameeyaa niyadda.
Iyo kalsoonida nafta.

Marka heerka testosterone hoos u dhaco,
isbeddel ayaa bilaabma.
Isbeddel aan hal mar la dareemin.
Laakiin si tartiib ah u muuqda.
Qofkuna wuu la yaabaa waxa ku dhacaya.

Heerka hoos u dhaca badanaa
wuxuu la yimaadaa daal joogto ah.
Tamar yari.
Rabitaan yaraansho.
Iyo adkaysi la’aan.
Jirku wuu ka jawaabaa.

Qofka marka hore
wuxuu dareemaa tamar la’aan.
Waxyaabihii uu hore u qaban jiray
si fudud ayay u daaliyaan.
Xitaa nasashada ka dib
dareen firfircooni ma yimaado.

Testosterone hoos u dhaca
wuxuu saameeyaa murqaha.
Murqihii hore u xoogga badnaa
way daciifaan.
Koritaankooduna wuu yaraadaa.
Jirku wuu is beddelaa.

Isbeddelkan jidheed
wuxuu saameeyaa niyadda.
Qofku wuu murugoodaa.
Wuu xanaaqi karaa.
Ama wuu dareemi karaa niyad jab.
Dareennadaasi waa culus.

Testosterone waa hormoon saameeya dhiirrigelinta.
Marka uu yaraado,
rabitaankii waxqabad wuu hoos u dhacaa.
Qofku wuu caajisaa.
Wuxuu ka cararaa mas’uuliyad.
Noloshu way adkaataa.

Hoos u dhaca testosterone
wuxuu saameeyaa kalsoonida nafta.
Qofku wuu is shakiyaa.
Wuxuu dareemaa tabar-darro.
Wuxuu is yiraahdaa “waxbaa iga lumay”.
Fikraddaasi way dhaawacdaa.

Maskax ahaan,
testosterone hoos u dhaca
wuxuu keeni karaa fikir gaabis ah.
Diirad la’aan.
Iyo xasuus daciif ah.
Maskaxdu ma shaqeyso sidii hore.

Hurdo la’aantu
waa mid si toos ah u saameysa hormoonnada.
Marka qofku seexan waayo,
testosterone ma soo saarmo si fiican.
Daalka ayaa sii bata.
Wareeg xun ayaa bilowda.

Walwal joogto ah
wuxuu hoos u dhigaa testosterone.
Maskax walwalsan
jirka ma siin karto fursad uu ku soo saaro hormoonnada saxda ah.
Walwalku waa cadow qarsoon.
Waa in la fahmaa.

Testosterone hoos u dhaca
mararka qaar lama fahmo.
Qofku wuxuu moodaa
in uu iska daalay ama da’ gaadhay.
Laakiin mar walba sidaas ma aha.
Badanaa waa qaab nololeed.

Qaab nololeed aan dheellitiranayn
wuxuu dhaawacaa hormoonnada.
Nasasho la’aan.
Cunto xumo.
Dhaqdhaqaaq la’aan.
Dhammaantood way is biirsadaan.

Marka jirku helo nasasho ku filan,
testosterone wuxuu helaa fursad uu ku soo kabto.
Marka walwalku yaraado,
heerarku way hagaagaan.
Isbeddelkaasi waa mid tartiib ah.

Testosterone hoos u dhaca
ma aha xaalad joogto ah mar walba.
Xaalado badan waa la hagaajin karaa.
Haddii sababta la fahmo.
Haddii isbeddel la sameeyo.
Rajadu waa jirtaa.

Qofka daryeela jirkiisa
wuxuu arkaa isbeddel.
Tamartu way soo noqotaa.
Murqaha way xoogaystaan.
Niyaddu way hagaagtaa.
Kalsooniduna way korodhaa.

Testosterone waa hormoon la dareemi karo.
Marka uu hagaago,
qofku wuu dareemaa farqi.
Firfircooni.
Dhiirrigelin.
Iyo niyad wanaagsan.

Dad badan waxay ka cabsadaan
in hoos u dhaca testosterone uu yahay dhammaad.
Taasi sax ma aha.
Waa digniin.
Digniin u baahan ficil.
Ficilku waa furaha.

Qofku waa inuu dhageysto jirkiisa.
Isbeddellada yar yar.
Daalka.
Niyad-jabka.
Dhammaantood waa fariimo.
Fariimo muhiim ah.

Marka fariimahaas la fahmo,
wax badan baa la sixi karaa.
Hormoonnadu way soo kaban karaan.
Jirkuna wuu la qabsadaa.
Bogsiin ayaa bilaabanta.

Testosterone hoos u dhaca
ma qeexo qofka.
Ma tirtirto awoodda.
Mana baabi’iso mustaqbalka.
Waa xaalad la maareyn karo.
Haddii si sax ah loo wajaho.

Isbeddelku ma yimaado hal maalin.
Laakiin wuu yimaadaa.
Tallaabo tallaabo.
Dulqaad iyo faham.
Natiijaduna way muuqataa.

Testosterone caafimaad qaba
wuxuu keenaa nolol dheellitiran.
Jir xooggan.
Maskax deggan.
Iyo kalsooni sare.
Wax walba way is xirmaan.

Heerka testosterone oo hoos u dhaca
waa digniin, ma aha xukun.
Haddii digniinta la dhageysto,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

dhibka 14aad Koritaanka Murqaha oo Saameeya

Murqaha waa awoodda jirka ee dhaqdhaqaaqa.
Waxay ka qayb qaataan xoogga.
Waxay ka qayb qaataan adkaysiga.
Waxayna ka qayb qaataan muuqaalkiisa.
Marka ay saameeyaan, jirka oo dhan wuu dareemaa.

Koritaanka murqaha ma istaago hal mar.
Si tartiib ah ayuu u gaabtaa.
Qofku marka hore ma dareemo.
Laakiin waqti ka dib farqi ayaa muuqda.
Murqihii hore uma shaqeeyaan sidii caadiga ahayd.

Qofka marka uu isku dayo jimicsi,
wuxuu dareemaa daal degdeg ah.
Murqaha si fudud ayay u daalaan.
Xanuun ayaa ku yimaada.
Soo kabashaduna way gaabisaa.

Murqaha marka aysan helin tamar ku filan,
koritaankoodu wuu istaagaa.
Xooggoodu wuu yaraadaa.
Jirku wuu tabar darreeyaa.
Taasi waxay saameysaa hawl kasta.

Koritaanka murqaha oo saameeya
waxay la xiriiri kartaa daal joogto ah.
Nasasho la’aan.
Hurdo yari.
Iyo qaab nololeed aan dheellitiranayn.
Wax walba way isku daraan.

Testosterone hoos u dhaca
wuxuu si toos ah u saameeyaa murqaha.
Hormoonkani waa kan dhisa murqaha.
Marka uu yaraado,
murquhu ma helaan taageero.
Koritaankooduna wuu gaabtaa.

Qofka murqihiisu daciifaan
wuxuu dareemaa niyad jab.
Wuxuu is weydiiyaa sababta.
Wuxuu moodaa inuu dadaal la’ yahay.
Laakiin mararka qaar sababtu waa gudaha.

Murqaha daciifka ah
waxay saameeyaan kalsoonida.
Qofku wuu yareeyaa naftiisa.
Wuxuu dareemaa inuusan xoog lahayn.
Dareenkaasna wuu culus yahay.

Koritaanka murqaha oo gaabis noqda
waxay saameysaa qaab socodka.
Fadhiga.
Istaagga.
Dhaqdhaqaaqa guud.
Jirka wuu is beddelaa.

Murqaha marka aysan si fiican u shaqeyn,
lafaha ayaa culays badan qaada.
Taasi waxay keentaa xanuun.
Gaar ahaan dhabarka iyo kala-goysyada.
Xanuunkaasi wuu daaliyaa.

Dad badan waxay u qaataan
in murqaha daciifkoodu yahay caajis.
Laakiin mar walba sidaas ma aha.
Badanaa waa daryeel la’aan.
Ama culays joogto ah.
Ama hormoonnada oo is beddelay.

Murqaha waxay u baahan yihiin saddex shay.
Tamar.
Nasasho.
Iyo joogteyn.
Haddii mid ka maqnaado, koritaanku wuu istaagaa.

Marka qofku seexan waayo,
murquhu ma soo kabtaan.
Marka uu walwalo,
jirku ma dhiso murqo cusub.
Maskaxda iyo jirka waa isku xiran yihiin.

Koritaanka murqaha oo saameeya
ma aha xaalad joogto ah mar walba.
Badanaa waa la hagaajin karaa.
Haddii sababta la fahmo.
Haddii qaab nololeedka la saxo.
Rajadu waa jirtaa.

Qofka marka uu helo nasasho ku filan,
murquhu way ka jawaabaan.
Xoog baa soo noqda.
Adkaysi baa kordha.
Isbeddelkaasi waa mid tartiib ah.

Murqaha caafimaad qaba
waxay ka dhigaan jirka mid firfircoon.
Shaqadu way fududaataa.
Jimicsigu wuu macaan noqdaa.
Qofkuna wuu dareemaa awood.
Awooddaasi waa dhiirrigelin.

Koritaanka murqaha
wuxuu saameeyaa niyadda.
Qofka xoogga dareema
wuu ku qanacsan yahay naftiisa.
Kalsoonidiisu way kordhaa.
Noloshiisuna way hagaagtaa.

Murqaha daciifka ah
waxay mararka qaar keenaan is-necbayn.
Qofku wuu ka xumaadaa jirkiisa.
Taasi ma caawiso.
Is-faham ayaa muhiim ah.
Fahamku waa bilow.

Murqaha ma neceb yihiin qofka.
Waxay kaliya ka jawaabayaan daryeelka.
Haddii la dayaco, way daciifaan.
Haddii la daryeelo, way xoogaystaan.
Arrintu waa sidaas u fudud.

Qofka waa inuu dhageysto jirkiisa.
Daalka.
Xanuunka.
Tabar-darrada.
Dhammaantood waa fariimo.
Fariimo mudan in la fahmo.

Koritaanka murqaha oo saameeya
waa digniin.
Digniin oranaysa:
“Jirkaaga wax baa ka maqan.”
Haddii digniinta la qaato,
isbeddel baa imanaya.

Murqaha waa la dhisi karaa mar kale.
Xoog waa la soo celin karaa.
Adkaysi waa la kordhin karaa.
Laakiin waa in la bilaabaa daryeel.
Daryeel joogto ah.

Isbeddelku ma yimaado hal maalin.
Laakiin wuu yimaadaa.
Tallaabo tallaabo.
Dulqaad iyo faham.
Natiijaduna way muuqataa.

Murqaha caafimaad qaba
waxay ka dhigan yihiin nolol tayo leh.
Nolol firfircoon.
Nolol awood leh.
Nolol kalsooni leh.
Wax walba way is xirmaan.

Koritaanka murqaha oo saameeya
ma aha dhammaad.
Waa bilow faham.
Haddii fahamka la qaato,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

dhibka 15aad Dareen Dembi & Walwal (Anxiety)

Dareenka dembigu waa culays maskaxeed oo qofka gudaha ka guba.
Walwalkuna waa cabsi joogto ah oo aan si fudud u demin.
Marka labadan ay is raacaan,
qofku wuu daalaa.
Maskaxduna ma hesho nasasho.

Dareen dembi badanaa wuxuu ka dhashaa ficil qofku ka shallaayo.
Qofku wuu xusuustaa wixii dhacay.
Wuxuu ku celceliyaa maskaxdiisa.
Wuxuu is eedeeyaa.
Is-eedeeyntaasi way culus tahay.

Walwalku wuxuu raacaa dembiga.
“Maxaa dhici doona?”
“Ma iga sii dari doontaa?”
Su’aalahan ayaa maskaxda ku wareega.
Jawaab la’aan ayaana walwalka sii xoojisa.

Qofka dareen dembi qaba
ma ku raaxaysto waxyaabaha wanaagsan.
Xitaa marka uu qoslo,
qalbigiisu ma dego.
Wuxuu dareemaa inuusan u qalmin farxad.
Fikraddaasi way dhaawacdaa.

Walwal joogto ah
wuxuu ka dhigi karaa maskaxda mid feejigan mar walba.
Jirku wuu kacsan yahay.
Neefsashadu way gaabataa.
Nasashaduna way adkaataa.
Wareeg daal ah ayaa bilaabma.

Dareen dembi iyo walwal
waxay saameeyaan hurdada.
Qofku wuu jiifaa,
laakiin fikir baa kiciya.
Hurdadu way go’daa.
Subaxduna daal ayay ku timaaddaa.

Maskax walwalsan
ma diiradda saari karto waxbarasho.
Shaqaduna way ku adkaataa.
Qofku wuu mashquulaa.
Laakiin wax badan ma qabto.
Taasina waxay kordhisaa dembiga.

Dareenka dembigu mararka qaar
wuxuu keenaa go’doon.
Qofku wuu iska fogaadaa dadka.
Wuxuu ka baqaa in la xukumo.
Aamusnaantu way bataa.
Aamusnaantuna way culus tahay.

Walwalku wuxuu saameeyaa jirka.
Calool xanuun.
Garaac degdeg ah.
Madax wareer.
Calaamadahaasi waa jawaab jidheed.

Dareen dembi iyo walwal
waxay qofka ka qaadaan kalsooni.
Wuxuu dareemaa daciifnimo.
Wuxuu u arkaa naftiisa mid khaldan.
Fikraddaasi way dhaawacdaa.
Waxayna sii adkaysaa bogsashada.

Qaar waxay isku dayaan inay iska ilaawaan.
Qaarna way iska indho-tiraan.
Laakiin dareennada la qariyo
ma baaba’aan.
Waxay ku ururaan gudaha.
Ugu dambaynna way qarxaan.

Dareen dembi ma aha caddayn qof xun.
Waa caddayn damiir nool.
Laakiin haddii uu bato,
wuxuu noqdaa culays.
Culays u baahan faham.

Walwalkuna ma aha daciifnimo.
Waa jawaab maskaxeed.
Maskaxdu waxay isku dayaysaa inay ku ilaaliso.
Laakiin mararka qaar way xadgudubtaa.
Xadkaas waa in la fahmaa.

Qofka marka uu fahmo
in dareennadani yihiin fariimo,
cabsidu way yaraataa.
Fahamku waa bilow.
Bilowgaasna waa muhiim.

Dareen dembi wuxuu u baahan yahay cafis.
Cafis nafta ah.
Is-canaantu xal ma keento.
Is-naxariistu waa daawo.
Naxariistu way dejisaa qalbiga.

Walwalku wuxuu u baahan yahay deganaan.
Deganaan maskaxeed.
Deganaan jidheed.
Neefsasho.
Nasasho.
Tallaabooyin yar yar.

Marka qofku bilaabo inuu naftiisa fahmo,
walwalku wuu yaraadaa.
Marka walwalku yaraado,
dareenka dembigu wuu daciifaa.
Wareeg wanaagsan ayaa bilaabma.

Qofka waa inuu ogaadaa
in khaladku uusan qeexin nolosha.
In qalad la sameeyo waa bini’aadmi.
Laakiin ku sii noolaanshaha dembiga
waa doorasho.
Doorashadaas waa la beddeli karaa.

Dareen dembi iyo walwal
ma aha xaalado joogto ah mar walba.
Badanaa waa ku-meel-gaar.
Haddii la fahmo sababta.
Haddii la raadiyo xal.
Rajadu waa jirtaa.

Qofka marka uu helo taageero,
culaysku wuu yaraadaa.
Marka uu hadlo,
qalbigu wuu degayaa.
Aamusnaanta la jebiyo
waa tallaabo weyn.

Maskax deggan
waxay dib u heshaa xasilooni.
Qalbigu wuu nastaa.
Hurdadu way hagaagtaa.
Noloshu way fududaataa.
Isbeddelku wuu muuqdaa.

Dareen dembi iyo walwal
waa digniino, ma aha xukun.
Digniino sheegaya in nafta la dayacay.
Haddii digniinta la dhageysto,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Bogsiintuna waa suurtagal.

---

Dhibka 16aad Lafaha oo Daciifa

Lafuhu waa tiirka jirka.
Waxay qaadaan culayska oo dhan.
Waxay ilaaliyaan xubnaha gudaha.
Waxayna suurto geliyaan dhaqdhaqaaqa.
Marka lafuhu daciifaan, jirka oo dhan wuu saameeyaa.

Daciifnimada lafaha badanaa si aamusnaan ah ayay u bilaabataa.
Qofku marka hore ma dareemo.
Ma jiro xanuun degdeg ah.
Laakiin isbeddel ayaa soconaya.
Isbeddel waqti qaata.

Marka lafuhu daciifaan,
adkaysigii jirka wuu yaraadaa.
Culays yar ayaa dhib noqda.
Dhaqdhaqaaq fudud ayaa daaliya.
Jirku ma aha sidii hore.

Lafaha daciifka ah
waxay si fudud u dhaawacmaan.
Jabka ayaa u nuglaada.
Xanuun joogto ah ayaa iman kara.
Gaar ahaan dhabarka iyo kala-goysyada.
Xanuunkaasi wuu daaliyaa.

Daciifnimada lafaha
waxay la xiriiri kartaa nafaqo yari.
Jirka marka uu waayo macdano muhiim ah,
lafuhu ma helaan wixii ay u baahnaayeen.
Dhismihii wuu daciifaa.
Adkaysiguna wuu yaraadaa.

Hurdo la’aantu
waxay si toos ah u saameysaa lafaha.
Inta lagu jiro nasashada,
jirku wuxuu sameeyaa dib-u-dhis.
Haddii nasasho la waayo,
dib-u-dhisku wuu istaagaa.

Walwal joogto ah
wuxuu carqaladeeyaa dheelitirka jirka.
Hormoonnada ayaa is beddela.
Taasi waxay saameysaa lafaha.
Daciifnimo ayaa ku timaadda.
Wareeg xun ayaa bilowda.

Lafaha daciifka ah
waxay saameeyaan qaabka istaagga.
Qofku wuu fooraraa.
Dhererku wuu yaraadaa.
Dhabarka ayaa qallooca.
Isbeddel muuqda ayaa iman kara.

Qofka marka uu dareemo xanuun soo noqnoqda,
wuxuu bilaabaa inuu ka baqo dhaqdhaqaaq.
Socodka wuu yareeyaa.
Jimicsiga wuu ka cabsadaa.
Taasi waxay sii daciifisaa lafaha.

Dhaqdhaqaaq la’aantu
waa cadowga lafaha.
Lafuhu waxay u baahan yihiin isticmaal.
Haddii aan la isticmaalin,
way daciifaan.
Xooggoodu wuu yaraadaa.

Daciifnimada lafaha
waxay saameysaa kalsoonida nafta.
Qofku wuu ka baqaa dhaawac.
Wuu ka gaabsadaa hawlo.
Noloshu way ku adkaataa.
Dareenkaas wuu culus yahay.

Dad badan waxay u qaataan
in daciifnimada lafaha ay la xiriirto da’ kaliya.
Laakiin mar walba sidaas ma aha.
Badanaa waa qaab nololeed.
Daryeel la’aan.
Iyo culays joogto ah.

Lafaha waxay u baahan yihiin daryeel joogto ah.
Nafaqo.
Nasasho.
Iyo dhaqdhaqaaq dheellitiran.
Haddii mid ka maqnaado, dhibaato ayaa timaadda.

Marka jirku helo waxa uu u baahan yahay,
lafuhu way ka jawaabaan.
Xoog baa soo noqda.
Xanuunku wuu yaraadaa.
Adkaysigu wuu kordhaa.
Isbeddelkaasi waa mid tartiib ah.

Lafaha daciifka ah
ma aha xaalad joogto ah mar walba.
Xaalado badan waa la hagaajin karaa.
Haddii sababta la fahmo.
Haddii tallaabooyin la qaado.
Rajadu waa jirtaa.

Qofka marka uu bilaabo is-daryeel,
jirku wuu la qabsadaa.
Lafuhu waxay helaan fursad ay ku xoogaystaan.
Dhaqdhaqaaqi wuu fududaadaa.
Noloshu way roonaataa.

Xanuunka lafaha
wuxuu yareeyaa farxadda.
Laakiin marka xanuunku yaraado,
qofku wuu nastaa.
Maskaxduna way degganaataa.
Isbeddel wanaagsan ayaa bilowda.

Lafaha caafimaad qaba
waxay ka dhigan yihiin xorriyad dhaqdhaqaaq.
Socod sahlan.
Shaqo fudud.
Iyo nolol firfircoon.
Wax walba way is xirmaan.

Qofka waa inuu dhageysto jirkiisa.
Xanuunka yar yar.
Daalka soo noqnoqda.
Isbeddelka istaagga.
Dhammaantood waa fariimo.
Fariimo mudan in la fahmo.

Haddii fariimahaas la iska indho tiro,
xaaladdu way sii xumaan kartaa.
Haddii la fahmo oo wax laga qabto,
lafuhu way soo kaban karaan.
Bogsiin ayaa bilaabmi karta.

Lafaha oo daciifa
waa digniin, ma aha dhammaad.
Digniin sheegaysa in jirku u baahan yahay daryeel.
Haddii digniinta la qaato,
jidka bogsashada wuu furmaa.
Isbeddelkuna waa suurtagal.

---